Poniedziałek, 16 Marzec 2026 r. , Izabeli, Oktawii
Szpiczak mnogi
2
Według danych zgromadzonych przez amerykański zespół badawczy wynika, że najczęstszą chorobą pojawiającą się u ludzi powyżej 60 roku życia jest szpiczak mnogi (szpiczak plazmocytowy lub choroba Rustizky’ego-Kahlera), a zachorowalność na to zaburzenie wzrasta wraz z wiekiem (Kułakowski, Skowrońska-Gardas 2003). Ta szczególnie złożona choroba, zaliczająca się do kategorii chłoniaków nieziarniczych, uważana jest za bardzo groźny nowotwór, powodujący degenerację kości. Charakteryzuje się przede wszystkim niepohamowaną proliferacją w szpiku kostnym uzłośliwionych komórek plazmatycznych (produkujących przeciwciała), do ponad 20%, gdy prawidłowa ich ilość wynosi ok. 5%. Szpiczak mnogi jest jednym z najczęstszych nowotworów krwi (13% chorób rozrostowych układu krwiotwórczego) (Krzakowski 2001).
Etiologia
Komórki poprzez swój patologiczny rozwój nazwane zostały komórkami szpiczakowatymi, które wytwarzając duże ilości przeciwciał wcale nie pomagają w walce z drobnoustrojami, ale przeciwnie, hamują wytwarzanie prawidłowych przeciwciał. Przyjmuje się, że znaczący udział w tej chorobie mają zaburzenia chromosomalne, promieniowanie jonizujące i ekspozycja na środowiskowe czynniki agrotechniczne (Janicki 2001).
Objawy
Chorzy skarżą się najczęściej na bóle kości (w obrębie kręgosłupa i żeber, niekiedy opasujące klatkę piersiową lub promieniujące w okolicy lędźwiowej lub krzyżowej do kończyn dolnych), uczucie zmęczenia, stany podgorączkowe i poty nocne. Zdjęcia rentgenowskie ujawniają charakterystyczne „dziury” w kości, głównie w czaszce, kręgach kręgosłupa, kości miednicy, ramion i ud. Są to tzw. ogniska osteolityczne, czyli miejsca, w których szpiczak zniszczył tkankę kostną. Ze szpiczakiem wiąże się występowanie wielu powikłań. Do najważniejszych należą: złamania kości (głównie kręgów kręgosłupa), powstanie tzw. nerki szpiczakowej, wywołane przez duże ilości napływających przeciwciał, co doprowadza w końcu do niewydolności tego organu.
Niedobór przeciwciał, prowadzi do rozwoju zakażeń, oraz skrobiawicy, czyli gromadzenia się nieprawidłowych białek w różnych narządach ciała (m.in. w wątrobie, nerkach) (Jurczyszyn 2006). Nowotwór ten oprócz destruktywnego wpływu na kościec, działa również niszcząco na układ krwiotwórczy organizmu osoby starszej. Mianowicie, nadmierna akumulacja plazmocytów w obrębie szpiku zakłóca prawidłowe jej funkcjonowanie manifestujące się m.in. niedokrwistością, zmniejszeniem ilości krwinek białych i płytek krwi. Wiążą się z tym także takie zmiany jak: zwiększenie objętości krwi krążącej, lepkości osocza.
Kiedy, poprzez niekontrolowany wzrost plazmocytów, zaczynają tworzyć się pojedyncze bądź liczne, miejscowe guzy także w obrębie kości (na zewnątrz, wewnątrz) lub tkanek miękkich, zaburzenie to określa się, jako plazmocytoma pozaszpikowa (Jurczyszyn 2006). Dla osób starszych dotkniętych szpiczakiem mnogim swoistą cechą, która towarzyszy tej chorobie, a będącą zaburzeniem układu krwiotwórczego jest niedokrwistość (reagująca na erytropoetynę). Ponadto, zbyt duża lepkość krwi powoduje takie komplikacje, jak: bóle głowy, krwawienia z nosa, zamglone widzenie, podbiegnięcia krwawe, czy krwawienia z przewodu pokarmowego, senność, typowe dla zespołów niedokrwiennych objawy pochodzenia neurologicznego. (Jurczyszyn 2006).
Leczenie
Terapia musi być dostosowana do stopnia zaawansowania i aktywności choroby. W przypadku tego zaburzenia prowadzi się chemioterapię, jako monoterapię czy polichemioterapię. Stosowana tu jest także terapia wysokodawkowa (obejmuje różne programy radio- i chemioterapii bardzo skuteczne u chorych < 65 roku życia, umożliwiające uzyskanie remisji u około 50-75% odpowiednio przygotowanych pacjentów). Terapia ta musi być dodatkowo wspomagana transplantacją autologiczną szpiku lub autologicznych komórek macierzystych z krwi.
Związki ołowiu są substancjami silnie toksycznymi (wpływają na uszkodzenia szpiku kostnego) dla organizmu człowieka, które obecnie można spotkać głównie w produktach spożywczych oraz w przedmiotach użytku codziennego. Tak przykładowo: ołowian diołowiowy inaczej zwany minią,...
Do zaburzeń układu czerwonokrwinkowego należą również nadkrwistości. Są to stany chorobowe, których istotą jest zwiększenie liczby krwinek czerwonych i hemoglobiny w jednostce objętości krwi krążącej, a w konsekwencji tego faktu, także wskaźnika hematokrytowego, co prowadzi w...
Płytki krwi odgrywają istotną rolę w mechanizmach krzepnięcia krwi oraz zapewniają właściwą hemostazę organizmu człowieka. Niedobór lub defekt czynnościowy agregacji, warunkują niektóre typy skaz krwotocznych. Ich nadprodukcja usposabia wówczas do powikłań zakrzepowych....
