Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Upośledzone wchłanianie związane jest między innymi ze stanami nieżytowymi przewodu pokarmowego, także po przejściu resekcji żołądka, z faktem uzależnienia nikotynowego. Ubytek żelaza połączony jest również z krwawieniem z dróg moczowych, z płuc, czy w powstaje w wyniku obecności mechanicznej zastawki serca (po przebyciu zawału) (Kokot 2003). Natomiast wiele kobiet cierpi na tę chorobę wskutek obfitych krwawień miesiączkowych (anemia nasilona jest zwłaszcza u tych, które w przeszłości już zachodziły w ciążę), bądź wzmożonego zapotrzebowania na żelazo zwłaszcza w okresie ciąży, czy karmienia. Często też niedoboru tego pierwiastka można upatrywać się u osób świadomie stosujących, obecnie bardzo modną, ścisłą dietę wegetariańską. Wpływa na to też bardzo jednostronny sposób odżywiania, związany ze spożywaniem w przeważających ilościach mleka przez dzieci, czy z tzw. dietą „sucharkowo-herbacianą” u ludzi starszych (Waterbury 1998). 

U dzieci niedokrwistość z niedoboru żelaza występuje z największą częstością. Deficyt tego składnika w pobieranym pokarmie ma znaczenie szczególne u noworodków i niemowląt. Obniżona podaż pierwiastka występuje w okresach intensywnego wzrostu, gdy znacznie rośnie zapotrzebowanie na ten mikroelement. W niemowlęctwie zaznacza się, gdy w organizmie z niską masą urodzeniową są niewystarczające zapasy żelaza. W okresie dojrzewania z kolei silny skok pokwitaniowy wymaga dużych dostaw tego składnika, natomiast dieta dostarcza go we względnie małych ilościach. U dziewczynek niedobór żelaza zwiększa się jeszcze dodatkowo w wyniku pierwszych krwawień miesięcznych (Dworkin 2000). Deficyty żelaza wywołane jego utratą mogą występować również zarówno w okresie życia płodowego, jak i w okresie okołoporodowym, oraz tuż po narodzeniu. W łonie matki utrata krwi bywa wynikiem wtłaczania krwi płodu do krążenia matczynego (tzw. transfuzja płodowo-matczyna) bądź do krążenia bliźniaka (transfuzja międzybliźniacza). 

W okresie okołoporodowym ma miejsce przedwczesne odklejanie się łożyska lub łożyska przodującego, co wywoływać może nadmierną utratę krwi. Tuż po urodzeniu często dochodzi do ubytku krwi wskutek różnych zabiegów chirurgicznych, urazów, czy inwazji pasożytów (Dworkin 2000). Objawy Oznaki tego rodzaju niedokrwistości można uszeregować w dwóch kategoriach. Do pierwszej należy zakwalifikować objawy wspólne dla wielu anemii takie, jak bladość skóry i błon śluzowych, uczucie osłabienia, duszność po wysiłku, bóle głowy, czy szmer skurczowy wysłuchiwany przez lekarza nad sercem. U niemowląt (6-24 miesiąc życia) obserwuje się ponadto niepokój, brak łaknienia, senność, łatwe męczenie się, bladość z ziemistym odcieniem skóry (Dworkin 2000). Drugą grupę stanowią symptomy już typowe dla konkretnie tego rodzaju anemii, czyli zaburzenia troficzne, tj. bolesność języka, zajady w kącikach ust, łamliwość paznokci, wklęsłość płytki paznokciowej (z podłużnym prążkowaniem), wypadanie włosów oraz powiększenie śledziony. 

Niedoborowi żelaza rzadko natomiast towarzyszą obecność błony w przełyku i utrudnienie połykania (uczucie bólu i pieczenia) (Pędich 2003). Leczenie Samą niedokrwistość z niedoboru żelaza leczy się podając preparaty żelaza (doustnie). Takie uzupełnienie zapasów Fe należy stosować, co najmniej 3 miesiące. Wskaźnikiem prawidłowo prowadzonej terapii jest wzrost stężenia hemoglobiny i zawartości „młodych” krwinek czerwonych (retikulocytów). Hematokryt zaczyna wzrastać po 7-10 dni od momentu rozpoczęcia leczenia, w sposób odwrotnie proporcjonalny do stopnia nasilenia niedokrwistości. Jeśli stwierdza się upośledzenie wchłaniania lub choroby zapalne żołądka i jelit, to żelazo należy podawać w postaci zastrzyków dożylnych (zastrzyki domięśniowe są bardzo bolesne, wystąpić mogą przebarwienia skóry, gorączka). Niestety należy się wówczas liczyć z odczynami alergicznymi i innymi oznakami złej tolerancji tego leku (Waterbury 1998).