Poniedziałek, 16 Marzec 2026 r. , Izabeli, Oktawii
Niedokrwistość megaloblastyczna (z niedoboru witamin: B12 i kwasu foliowego)
7
Działanie witamin: kobalaminy (witaminy B12) i kwasu foliowego ujawnia się w komórkach szybko mnożących się (w komórkach czerwonego szpiku kostnego i komórkach nabłonkowych tworzących błony śluzowe przewodu pokarmowego). „Magazyn” kobalaminy w wątrobie zapewnia jej zaopatrywanie przez 3 lata, bez dostawy z zewnątrz. W przypadku kwasu foliowego okres ten wynosi 3 miesiące. Do wchłonięcia witaminy B12 wymagany jest także tzw. czynnik wewnętrzny produkowany w błonie śluzowej żołądka (właśnie jego niedobór jest jedną z najczęstszych przyczyn niedokrwistości niedobarwliwych) (Dworkin 2000). Brak witaminy B12 i kwasu foliowego w organizmie wpływa destrukcyjnie zarówno na prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego, ale również na układ nerwowy człowieka. Istota niedokrwistości z tego rodzaju niedoborami wiąże się z pewnego rodzaju upośledzeniem syntezy DNA, przy prawidłowej syntezie RNA i białek, co powoduje m.in. zaburzenia dojrzewania komórek krwi (Kokot 2003).
Etiologia
Niedokrwistości megaloblastyczne są etiologicznie jednolitą grupą anemii. W 95% przypadków tych zaburzeń u kobiet ciężarnych przyczynia się do nich także deficyt żelaza (zwłaszcza w trzecim trymestrze ciąży).Do głównych przyczyn niedoborów kobalaminy zalicza się czynnki takie, jak: nieodpowiednia dieta wegetariańska, czy nieprawidłowości wydzielania żołądkowego czynnika wewnętrznego. Zaburzenie to występuje po całkowitej gastrektomii i przy anemii złośliwej-Addisona-Biermera, kiedy wytwarzane przez organizm przeciwciała niszczą komórki produkujące czynnik wewnętrzny. Najczęstsze przypadki takiego schorzenia spotykane są głównie u przedstawicieli rasy białej w Środkowej i Północnej Europie, zwłaszcza w Skandynawii. Innymi przyczynami niedokrwistości z niedoboru witamin B12 i kwasu foliowego są choroby końcowego odcinka jelita cienkiego (zespoły złego wchłaniania, zespół ślepej pętli), obecność konkurencji o kobalaminę w jelicie wywołana tasiemczycą (bruzdogłowiec szeroki) lub nadmiernym rozwojem bakterii w uchyłkach i przetokach (Guzek 2002).
W anemii megaloblastycznej hamowanie funkcji kwasu foliowego odbywa się na skutek jego zmniejszonej podaży wywołanej alkoholizmem bądź głodówką, nieodpowiednią dietą (żywienie konserwami). Do tego przyczynia się również dysfunkcja wchłaniania (częste biegunki), zwiększona utrata tej witaminy, spowodowane łuszczycą lub dializami, czy wpływem leków tj. tabletki antykoncepcyjne, środki przeciwpadaczkowe, które hamują utylizację bądź wchłanianie (Maśliński, Ryżewski 1998). Najczęściej spotykana jest niedokrwistość megaloblastyczna na tle deficytów czynnika wewnętrznego Castle’a, zwana dawniej anemią złośliwą, a obecnie niedokrwistością Addisona-Biermera (Kokot 2003). Schorzenie to występuje najczęściej po 40 roku życia, u podstaw, czego leży zanikowy nieżyt żołądka, który ma charakter immunologiczny. Obecne przeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu powodują niszczenie komórek okładzinowych żołądka, co w rezultacie upośledza wydzielanie zarówno tego czynnika, jak i kwasu solnego. Dolegliwość ta rozwija się stosunkowo powoli, a wobec adaptacji chorego może być długo nierozpoznawalna (Guzek 2002).
Objawy
Niedokrwistości megaloblastyczne, zwłaszcza anemię złośliwą charakteryzują takie symptomy, jak zmiany głównie w przewodzie pokarmowym i zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (Waterbury 1998).
Pacjenci, przy tego typu zaburzeniach, skarżą się najczęściej na bolesność języka (pieczenie, ostre zaczerwienienie, wygładzenie zwane glossitis Hunteri), utrata łaknienia, niestrawność, zaparcia lub biegunki. W zaawansowanych stadiach choroby skóra przybiera barwę bladocytrynową z powodu nakładania się anemii i stosunkowo małej zwyżki bilirubiny (Guzek 2002). Przy deficycie kobalaminy pojawiają się także zaburzenia z pogranicza neurologiczno-psychiatrycznego tj. objawy ze strony sznurów tylnych rdzenia związane z zaburzeniami czucia wibracji, czucia powierzchownego i zmianami występującymi bardzo często, tj. niepewny chód, objawy niedowładu, mrowienie dłoni i stóp, uczucie stąpania po filcu, osłabienie wzroku. Ponadto obserwowane są odruchy ścięgniste, ubytki pamięci i objawy zwyrodnienia rdzenia kręgowego.
Z kolei w niedoborze kwasu foliowego brak jest podobnych symptomów. Anemia megaloblastyczna rozwija się dosyć wolno, toteż chorzy dobrze przystosowują się do niskich wartości hematokrytu (Waterbury 1998).
Leczenie
W terapii tego typu niedokrwistości istotne jest zwalczanie jej przyczyn, przy jednoczesnym uzupełnianiu istniejących niedoborów kobalaminy i kwasu foliowego. Tę pierwszą podajemy domięśniowo w formie zastrzyków (iniekcje comiesięczne przez całe życie są konieczne u chorych z anemią złośliwą, po totalnej gastrektomii i w sytuacji schorzeń jelita cienkiego), natomiast drugą w postaci tabletek (szczególnie niezbędne jest przyjmowanie codzienne dawki kwasu foliowego przez kobiety w ciąży, gdyż niedobór wywoływać może wady rdzenia kręgowego u noworodków, powstających już w pierwszych tygodniach życia płodowego).
Pewien procent pacjentów z procesem megaloblastycznym cierpi na ciężką niedokrwistość (w przypadku anemii złośliwej). Wówczas należy przedsięwziąć pewne środki ostrożności w momencie przetaczania krwi, nawet samej tylko masy erytrocytarnej, gdyż może to powodować obrzęk płuc. Podstawowymi wskazaniami do procederu przetaczania krwi są przede wszystkim takie uciążliwe objawy anemii megaloblastycznej, jak: dusznica, znaczna tachykardia, czy zmiany niedokrwienne ujawnione w EKG (Waterbury 1998).
Choroby układu krwiotwórczego to bardzo heterogenna grupa schorzeń, do których dochodzi w obrębie szpiku kostnego i układu limfatycznego. Nieprawidłowości te powstają na poziomie komórkowym głównych narządów hematopoetycznych i związane są z zaburzeniami proliferacji,...
Przychodnia weterynaryjna OptoVet oferuje szeroki zakres usług dla psów i kotów. Każdy współpracujący weterynarz posiada doświadczenie weterynaryjne. Mając na uwadze, że najważniejsza jest dokładność oraz rozmowa z właścicielem pupila, zespół OptoVet zajmie się każdym...
Dbajcie o swoje zęby. Jeżeli o nie nie zadbacie, to szybko możecie doprowadzić do pojawienia się stanu zapalnego. Do tego zęby mogą zacząć szybko wypadać. Systematyczne wizyty u dentysty to konieczność. Zapraszamy do Centrum Stomatologicznego NADENT, gdzie zawsze zapewniamy Wam...
